ΜΕΡΕΣ ΟΡΓΗΣ

Εκτύπωση PDF
Share
Meres_orgis_-_poster_GR

Original Airdate: Πέμπτη 28 Ιουνίου 2012, 22:15 - ΝΕΤ & ΕΡΤ WEB TV

ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 63 min.

 

Τι ήταν η εξέγερση της Λιβύης; Μια λαϊκή επανάσταση που τερμάτισε με τον πιο απόλυτο τρόπο ένα τυραννικό καθεστώς; Ή μία ενορχηστρωμένη διεθνής παρέμβαση εναντίον ενός ηγέτη που είχε γίνει ενοχλητικός;

Το "Μέρες Οργής" διηγείται στιγμή προς στιγμή το τι διαδραματίστηκε από την έναρξη της επανάστασης μέχρι το τέλος της, τόσο στα πεδία των μαχών, όσο και στο διπλωματικό πεδίο. Διερευνά τα αίτια της επανάστασης και της μετέπειτα Νατοϊκής επέμβασης, προσπαθώντας να φωτίσει το παρόν και το μέλλον μιας χώρας που επί 42 χρόνια ταυτίστηκε με τον Μουαμάρ Καντάφι.

ΒΑΣΙΚΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σενάριο, Σκηνοθεσία: Γιώργος Αυγερόπουλος / Επιτόπια Έρευνα & Οργάνωση Θέματος: Αχιλλέας Κουρεμένος / Διεύθυνση Παραγωγής: Αναστασία Σκουμπρή / Διεύθυνση Φωτογραφίας: Βασίλης Μουρίκης / Συντονισμός Έρευνας: Γεωργία Ανάγνου / Μοντάζ: Γιάννης Μπιλήρης, Άννα Πρόκου / Μουσική: Γιάννης Παξεβάνης / Μια παραγωγή της Small Planet για την ΕΡΤ © 2011-2012

ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Original shooting format: HD 1080p25 / Ήχος: Dolby Stereo / Γλώσσες: Ελληνικά, Αραβικά, Αγγλικά  / Υπότιτλοι: Ελληνικοί

 

ΔΙΑΣΧΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΜΕΤΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΛΙΒΥΗ

Στην πρωτεύουσα Τρίπολη η πυκνή κίνηση των αυτοκινήτων διακόπτεται στα σημεία ελέγχου των επαναστατών. Σ’ ένα απ’ αυτά, που βρίσκεται στην περίφημη Πράσινη Πλατεία, ένοπλοι νέοι αναζητούν πιθανούς υποστηρικτές του Μουαμάρ Καντάφι και γνώριμα πρόσωπα που πολέμησαν στο πλευρό του. Σταματούν για λίγο τη δραστηριότητά τους για να μας δείξουν το μπαλκόνι απ’ όπου ο εμβληματικός μέχρι πρότινος ηγέτης έβγαζε τους λόγους του, κάνοντας το ντυμένο στα πράσινα πλήθος να παραληρεί. Λίγο πιο πέρα, δύο περιπολικά είναι παρκαρισμένα. Κάθε τόσο διαβάτες περιγελούν τους σχεδόν φοβισμένους αστυνομικούς, αυτούς που μέχρι χτες αποτελούσαν το φόβο και τον τρόμο κάθε Λίβυου. Οι συγκεκριμένοι παραμένουν ελεύθεροι γιατί κράτησαν ουδέτερη στάση κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Κάποια χιλιόμετρα μακριά από την Τρίπολη στέκει η πόλη Μισράτα. Θεωρείται η πόλη – κλειδί για τη νικηφόρα έκβαση της επανάστασης. Περπατώντας στην οδό Τρίπολης κατανοεί κανείς γιατί οι μάχες που έδωσε ο  λαός της πόλης έχουν πάρει σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Κτίρια ολοσχερώς κατεστραμμένα κατά μήκος του δρόμου, ενώ η φαντασία ζωηρεύει καθώς βλέπει κανείς διαμπερείς τοίχους, τρυπημένους από τους όλμους των αρμάτων του Καντάφι. Τρία κατεστραμμένα τανκ βρίσκονται σε ένα μικρό στενό. Προσπαθούσαν, χωρίς επιτυχία, να κρυφτούν από τα νατοϊκά αεροπλάνα. Στο ίδιο σημείο υπήρχε λαϊκή αγορά. Σήμερα ο κόσμος πηγαίνει στην περιοχή όχι για το παζάρι, αλλά για το μουσείο όπου εκτίθενται τα όπλα που ο Καντάφι χρησιμοποίησε εναντίον του λαού του.

Πολλοί μας είπαν ότι δεν θα δούμε χειρότερες εικόνες καταστροφής από αυτές στη Μισράτα. Λάθος. Η πόλη Σύρτη, η γενέτειρα του Καντάφι, ενσαρκώνει την εικόνα της πόλης-ερείπιο. Ελάχιστοι κάτοικοι βρίσκονται στους δρόμους, ενώ μια παρέα νεαρών μόλις αντιλαμβάνεται την κάμερα, μας επιτίθεται λεκτικά. Ο πόλεμος έχει νικητές και ηττημένους.

 

Ο ΣΠΟΡΟΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Φεβρουάριος 2012 – Φυλακές Αμπού Σαλίμ, Τρίπολη

Δεκάδες αγροτικά αυτοκίνητα κάνουν την εμφάνισή τους στη φυλακή Αμπού Σαλίμ της Τρίπολης. Στις καρότσες έχουν ενσωματωθεί αντιαρματικά και αντιαεροπορικά όπλα. Στα αυτοσχέδια καθίσματα βρίσκονται οι χειριστές, οι οποίοι είναι έτοιμοι να οπλίσουν. Μετά από λίγα λεπτά, ο θόρυβος μιας μπουλντόζας, που αρχίζει να σκάβει στον προαύλιο χώρο της φυλακής, αποσπά την προσοχή των ένοπλων αντρών που κουβεντιάζουν χαμηλόφωνα. Η αγωνία κάνει την εμφάνιση στα βλέμματά τους, καθώς ένα κομμάτι πανί που βρίσκεται μέσα στο χώμα ίσως επιβεβαιώσει την πληροφορία για την ύπαρξη μαζικού τάφου. Τελικά, η έρευνα αποβαίνει άκαρπη.

Μπορεί κανείς να φαντασθεί πότε μας είπαν ότι ήταν νεκροί; Μας ενημέρωσαν για το θάνατό τους μεταξύ 15ης και 17ης Φεβρουαρίου του 2009!

«Είτε πριν την επανάσταση, είτε μετά, εδώ φέρνανε μόνον όσους διαφωνούσαν με το καθεστώς. Λόγω μιας κουβέντας που είπες για τον Καντάφι, λόγω μιας στραβής ματιάς που μπορεί να έριχνες σε κάποια από τις φωτογραφίες του. Η σύλληψη σήμαινε θάνατο», εξηγεί ο Μουσταφά Σάλεχ Ινκούρ, αρχηγός της επαναστατικής ομάδας “Λιοντάρια της Ζαουία” και υπεύθυνος της έρευνας.

Στις 29 Ιουνίου του 1996, πάνω από 1200 κρατούμενοι σφαγιάζονται μέσα στη φυλακή Αμπού Σαλίμ της Τρίπολης, ένα σύμβολο της σκληρότητας του καθεστώτος Καντάφι. Εκτελούνται στον προαύλιο χώρο από σκοπευτές στα τείχη των φυλακών. Η εντολή, λέγεται, ότι είχε δοθεί από τον Αμπντάλα Αλ Σνούσι, αρχηγό των μυστικών υπηρεσιών και δεξί χέρι του Καντάφι.

 

Μεταξύ των κρατούμενων βρισκόταν από το 1995 και έξι αδέρφια του Μοχάμεντ Αλτέιμπ. Είχαν συλληφθεί επειδή αρνήθηκαν να παραδώσουν τον αδερφό τους στην ασφάλεια, που τον αναζητούσε για άγνωστο μέχρι σήμερα λόγο. Εκτελέστηκαν μαζί με τους υπόλοιπους το καλοκαίρι του 1996. «Μπορεί κανείς να φαντασθεί πότε μας είπαν ότι ήταν νεκροί; Μας ενημέρωσαν για το θάνατό τους μεταξύ 15ης και 17ης Φεβρουαρίου του 2009! Τότε μας είπαν ότι όλα τα αδέρφια μου ήταν νεκρά.»

Το αίμα αυτών των ανθρώπων ήταν ο σπόρος της επανάστασης. Και έμελλε να ανθίσει μετά από 15 χρόνια.

 

ΒΕΓΓΑΖΗ, ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΝΕΚΡΟΙ

Η Βεγγάζη, μόλις 400 χιλιόμετρα μακριά από την Κρήτη, θεωρείται το αντικαθεστωτικό λίκνο της Λιβύης. Ανέκαθεν οι κάτοικοί της αποτελούσαν αγκάθι για το καθεστώς και ουκ ολίγες φορές το έχουν θορυβήσει στο παρελθόν. Το 2006, 11 άνθρωποι είχαν πέσει νεκροί από τις σφαίρες των δυνάμεων ασφαλείας, σε μια αντικυβερνητική διαδήλωση έξω από το ιταλικό προξενείο της πόλης. Σε εκείνη τη διαδήλωση ο 45χρονος, σήμερα, Αντέλ Χάσι είχε ξυλοκοπηθεί και συλληφθεί από τις αρχές.

Στις 15 Φεβρουαρίου του 2011 έκανε κάτι αδιανόητο που έμοιαζε με αυτοκτονία. Αποφάσισε να βγει στους δρόμους μόνος του και με ένα πλακάτ να φωνάξει για την ανατροπή του καθεστώτος. Έμεινε εκεί επί 35 λεπτά. «Τότε ήρθε η αστυνομία να με συλλάβει. Ήταν ένα αυτοκίνητο της ασφάλειας και μία ομάδα αστυνομικών, αλλά εγώ αντιστεκόμουν. Εκεί που κόντευαν να καταφέρουν να με βάλουν στο αυτοκίνητο, παρενέβη μία γυναίκα, μία κυρία σεβαστής ηλικίας, που με αγκάλιασε και προσπαθούσε να με αποσπάσει από τα χέρια τους. Οι αστυνομικοί της επιτέθηκαν και αυτή έπεσε στο έδαφος. Νεαροί που βρίσκονταν εκεί ξεσηκώθηκαν και τα πράγματα εξελίχθηκαν με τρόπο που δεν περιγράφεται με λόγια.»

Οι διαδηλωτές έρχονται αντιμέτωποι με τις δυνάμεις καταστολής και παρακρατικούς, τους άνδρες με τα κίτρινα καπέλα, που ανοίγουν πυρ τρομοκρατώντας το άοπλο πλήθος. 14 διαδηλωτές νεκροί ήταν ο τραγικός απολογισμός.

Την ίδια στιγμή, ο δικηγόρος Φέτχι Τέρμπελ, που είχε αναλάβει να εκπροσωπήσει νομικά τις οικογένειες των θυμάτων της φυλακής Αμπού Σαλίμ και αγωνιζόταν δικαστικά διεκδικώντας αποζημιώσεις και απαντήσεις από το καθεστώς Καντάφι για το έγκλημα, συνελήφθη.

Σύντομα, συγγενείς των θυμάτων που διαμαρτύρονται για την αιφνίδια σύλληψη του Τέρμπελ, συνάδελφοί του δικηγόροι και πλήθη απλών ανθρώπων ζητούν την απελευθέρωσή του. Μαζί τους ενώνονται και όσοι είχαν κινητοποιηθεί το πρωί της ίδιας μέρας για την απόπειρα σύλληψης του Άντελ Χάσι. Έτσι, στις 15 Φεβρουαρίου του 2011, αρχίζουν οι πρώτες συγκρούσεις με την αστυνομία.

Στις 17 Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του ξεσηκωμού του 2006, είχε προγραμματιστεί και  προαναγγελθεί από τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης μια μεγάλη διαδήλωση. Την αποκαλούσαν "Μέρα της Οργής". Οι διαδηλωτές έρχονται αντιμέτωποι με τις δυνάμεις καταστολής και παρακρατικούς, τους άνδρες με τα κίτρινα καπέλα, που ανοίγουν πυρ τρομοκρατώντας το άοπλο πλήθος. 14 διαδηλωτές νεκροί ήταν ο τραγικός απολογισμός. Η Αραβική Άνοιξη είχε μόλις χτυπήσει την πόρτα της Λιβύης.

 

ΜΕΧΝΤΙ ΖΙΟΥ – Ο ΗΡΩΑΣ ΤΗΣ ΒΕΓΓΑΖΗΣ

Τις επόμενες ημέρες οι αιματηρές συγκρούσεις συνεχίζονται. Ο λαός της Βεγγάζης επιτιθόταν σε κτίρια του καθεστώτος και αστυνομικά τμήματα, αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά και τους ένοπλους ασφαλίτες του Καντάφι. Η πόλη είχε περάσει στα χέρια των διαδηλωτών, εκτός από ένα σημείο. Το στρατόπεδο Αλ Φαδίλ Μπεν Ομάρ, το Καντίμπα όπως αποκαλείται, όπου ταμπουρωμένες οι δυνάμεις του Καντάφι έβαλλαν με όπλα ακόμα και κατά των νεκρώσιμων πομπών όταν εκείνες περνούσαν έξω από το στρατόπεδο, στο δρόμο προς το νεκροταφείο της πόλης.

Αφού διάβασε το Κοράνι και πήρε δύναμη από το Θεό, οδήγησε με μεγάλη ταχύτητα πάνω στην πύλη του στρατοπέδου και από την έκρηξη που προκλήθηκε, μα τω Θεώ, νομίσαμε ότι όλο το στρατόπεδο ανατινάχθηκε.

Ο Μέχντι Ζίου, ένας μεσήλικας, εύπορος άνθρωπος της μεσαίας τάξης που ζούσε απέναντι από το στρατόπεδο, αποφάσισε να αντιδράσει. «Έβλεπε μικρά παιδιά, 14ων ετών, να σκοτώνονται από τα βαρέα όπλα και τα πολυβόλα με τα οποία τα πυροβολούσαν μέσα από το στρατόπεδο. Έβλεπε δεκάδες νέους να πέφτουν νεκροί μπροστά του. Κι αυτό δεν το ανεχόταν.»

Η συγκλονιστική μαρτυρία ανήκει στον γείτονά του, Μουσταφά Αλ Μαγρέμπι, ο οποίος προσθέτει: «Πήρε το αυτοκίνητό του, το γέμισε υγραέριο, παρακολούθησε μία κηδεία στην πλατεία του δικαστηρίου. Αφού διάβασε το Κοράνι και πήρε δύναμη από το Θεό, οδήγησε με μεγάλη ταχύτητα πάνω στην πύλη του στρατοπέδου και από την έκρηξη που προκλήθηκε, μα τω Θεώ, νομίσαμε ότι όλο το στρατόπεδο ανατινάχθηκε. Αυτός, λοιπόν, βρήκε τη λύση. Ανατίναξε την πύλη και έτσι, εκείνη τη μέρα, στις 20 Φεβρουαρίου, το στρατόπεδο έπεσε».

Ο λαός έκανε έφοδο στο στρατόπεδο από όλες τις μεριές. Οι στρατιώτες το εγκατέλειψαν υποχωρώντας. Όλος ο οπλισμός του έπεσε στα χέρια των επαναστατών. Η πράξη του Μέχντι Ζίου, αποτελεί πλέον στη Λιβύη σημείο αναφοράς, καθώς 5 μέρες μετά την έναρξη των διαδηλώσεων, ο λαός είχε πια τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει με όπλα, τα όπλα των δυνάμεων του Καντάφι.

 

Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΛΙΒΥΗ

Μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου μεγάλες πόλεις, όπως η Βεγγάζη, η Μισράτα και η Ζαουία, καθώς και σημαντικά λιμάνια, όπως η Μπρέγκα και το Ρας Λανούφ, ελεγχόταν πλήρως από τους επαναστάτες. Όμως το καθεστώς, ξεπερνώντας την αρχική του έκπληξη, ετοιμαζόταν για την αντεπίθεσή του. Σε ένα σχεδόν παραληρηματικό διάγγελμά του, ο Καντάφι απείλησε ότι θα ξετρυπώσει τα “ποντίκια”, όπως αποκαλούσε τους εξεγερμένους, «γειτονιά – γειτονιά, στενό – στενό, σπίτι – σπίτι».

Γνωρίζω τον Καντάφι. Από το λόγο που έβγαλε αυτός και ο γιος του ξέρω ότι ποτάμια και ωκεανοί αίματος θα σκεπάσουν τη χώρα μου

«Γνωρίζω τον Καντάφι. Από το λόγο που έβγαλε αυτός και ο γιος του ξέρω ότι ποτάμια και ωκεανοί αίματος θα σκεπάσουν τη χώρα μου», αποκαλύπτει ο Αμντελραχμάν Σάλγκαμ, εκπρόσωπος της Λιβύης στον ΟΗΕ και έμπιστος μέχρι τότε συνεργάτης του Καντάφι. «Αλλά, όταν άκουσα στο διάγγελμά του να αποκαλεί τους Λίβυους ποντίκια ξανά και ξανά, δεν είχα επιλογή. Η Λιβύη ή ο Καντάφι

Στο μεταξύ, η επίθεση των καθεστωτικών δυνάμεων για την ανακατάληψη των πόλεων εντεινόταν. Στις 6 Μαρτίου επιτέθηκαν στην τρίτη σε πληθυσμό πόλη της Λιβύης, την Μισράτα. «Το μόνο σχέδιο που ήταν δυνατό να εφαρμόσουμε για να τους εξουδετερώσουμε, ήταν να τους αφήσουμε να φτάσουν ανενόχλητοι στο κέντρο της πόλης ώστε να εφησυχάσουν Τότε ξεκίνησε η επίθεσή μας από τους γύρω δρόμους και τα στενά με αυτοσχέδια εκρηκτικά που πετούσαμε με τα χέρια, με κυνηγετικά τουφέκια και με λίγα πολεμικά όπλα που διαθέταμε.» Όπως μας λέει ο νεαρός επαναστάτης Ομράν Ελ Αουγιέμπ, 30 εξεγερμένοι και 150 στρατιώτες του Καντάφι έχασαν τη ζωή τους. Η μάχη εξελίχθηκε νικηφόρα για τους επαναστάτες. «Εμπλουτίσαμε τον εξοπλισμό μας με όπλα που πήραμε από το πεδίο της μάχης, πήραμε μια ιδέα σχετικά με το στρατό του αντιπάλου, αλλά και το βάπτισμα του πυρός, καθώς δεν διαθέταμε εμπειρία μάχης.»

 

«ΝΑ ΣΒΗΣΤΕΙ Η ΒΕΓΓΑΖΗ ΑΠΟ ΤΟ ΧΑΡΤΗ»

Μπορεί το καθεστώς να μην κατάφερε να ελέγξει τη Μισράτα, όμως, στα ανατολικά τη χώρας ο στρατός του προέλαυνε. Η Ζαουία, το Ρας Λανούφ, η Μπρέγκα και η Αζνταμπίγια ανακαταλήφθηκαν από τις κανταφικές δυνάμεις. Ο δρόμος προς την κοιτίδα της επανάστασης την Βεγγάζη - που ο Καντάφι ήθελε να δει σβησμένη από το χάρτη για να ατενίζει ελεύθερα τη θάλασσα, όπως φέρεται να είχε πει - ήταν πια ανοιχτός.

Ο Καντάφι εκείνη τη μέρα επιτίθονταν στην Βεγγάζη με στρατό που έφτανε τα 60χλμ σε μήκος, με περίπου 15-20 χιλιάδες στρατιώτες του και εθελοντές.

Στις 16 Μαρτίου ένα τεράστιο κομβόι, μια πραγματική πολεμική μηχανή, μήκους δεκάδων χιλιομέτρων, ξεκινά για να την κατακτήσει. Στις 19 του ίδιου μήνα ο καθεστωτικός στρατός φτάνει στα πρόθυρα της πόλης. «Γιατί πηγαίνει στη Βεγγάζη; Για να εξοντώσει την Βεγγάζη, να καταστρέψει την Βεγγάζη, να σκοτώσει ένα εκατομμύριο άτομα», θυμάται ο κάτοικός της και μέλος του Εθνικού Μεταβατικού Συμβουλίου, Αλί Ελμεζμπαρί. Για να συνεχίσει ο Σάμι Φκένι, επαναστάτης της φυλής Ρουσμπάν: «Ο Καντάφι εκείνη τη μέρα επιτίθονταν στην Βεγγάζη με στρατό που έφτανε τα 60χλμ σε μήκος, με περίπου 15-20 χιλιάδες στρατιώτες του και εθελοντές. Αν έμπαινε στη Βεγγάζη θα γινόταν σφαγή και θα εκτιθόταν η Ευρώπη και όλος ο κόσμος, με το να βλέπουν έναν στρατό 60 χλμ, να μπαίνει σε μια πόλη ενός εκατομμυρίου. Θα σκότωνε εκατοντάδες χιλιάδες και ο Καντάφι δεν θα ηρεμούσε.»

Η νεολαία της Βεγγάζης αντιστεκόταν σθεναρά σε έναν άνισο πόλεμο. Ήταν θέμα χρόνου να ηττηθεί και μόνο με θαύμα αυτή η κατάσταση μπορούσε να ανατραπεί. Και, πράγματι, το «θαύμα» αυτό ήρθε εξ’ ουρανού, όταν τα νατοϊκά αεροπλάνα άρχισαν να βομβαρδίζουν το κομβόι του κανταφικού στρατού. Πανικόβλητοι οι μέχρι τότε πανηγυρίζοντες στρατιώτες, άρχισαν να εγκαταλείπουν το πεδίο της μάχης και τα άρματά τους. Είχε μόλις ενεργοποιηθεί η απόφαση του ΟΗΕ, που είχε παρθεί 2 μέρες πριν, για «λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων για την προστασία των αμάχων». Σε απλά λόγια, η απόφαση έδινε το πράσινο φως για την έμπρακτη αποκήρυξη του καθεστώτος Καντάφι από τη διεθνή κοινότητα.

 

ΤΟ ΝΑΤΟ ΣΤΟ ΠΛΕΥΡΟ ΤΩΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΩΝ

Η Γαλλία είναι αυτή που στη διεθνή πολιτική αρένα έπαιξε τον μείζονα ρόλο για την επέμβαση του ΝΑΤΟ. Είχε μόλις πιαστεί στον ύπνο από την εξέγερση στην Τυνησία, παραδοσιακά χώρα επιρροής της και επιθυμούσε διακαώς να επανακτήσει το χαμένο της κύρος ως ηγεμονική στρατιωτική δύναμη στην περιοχή, αλλά και παγκοσμίως. Δεν εκλείπουν βέβαια και τα πετρελαϊκά συμφέροντα των γαλλικών εταιριών στην περιοχή, τα οποία με μια νικηφόρα επέμβαση θα μπορούσαν κατά πολύ να τα ισχυροποιήσουν.

Τα τηλεγραφήματα που διέρρευσαν στο Wikileaks δείχνουν πως οι διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες είχαν τουλάχιστον από το 2009 προβλήματα στη Λιβύη.
Οι δηλώσεις του Καντάφι περί εθνικοποίησης του πετρελαϊκού πλούτου της χώρας, είχαν δημιουργήσει αβεβαιότητα για το μέλλον, ενώ οι απαιτήσεις του για μεγαλύτερο μερίδιο δυσκόλευαν το παρόν.

«Σε αυτή την ιστορία μπαίνει διστακτικά και η Μεγάλη Βρετανία. Η ΒΡ έχει πολύ σημαντικά συμφέροντα στην Λιβύη. Μην ξεχνάμε ότι η ΒΡ έχει υποστεί ένα πολύ μεγάλο πλήγμα, λόγω του δυστυχήματος και της μόλυνσης του περιβάλλοντος στον κόλπο του Μεξικό. Έχει πρόβλημα εμπιστοσύνης στις υποθαλάσσιες έρευνες και τις υπεράκτιες εξέδρες και άρα, λοιπόν, ένα νέο καθεστώς της Λιβύης που θα έχει έρθει κάτω από μια αγγλο-γαλλική προστασία θα είναι πιο ευεπίφορο, θα δέχεται πιο εύκολα μια υπεράκτια εκμετάλλευση από τη ΒΡ», εξηγεί ο Σωτήρης Ρούσσος, επικεφαλής του Κέντρου Μεσογειακών & Μεσανατολικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων.

Από κοντά ακολουθεί και η Ιταλία, αν και ο Μπερλουσκόνι ήταν αρχικά διστακτικός, λόγω της καλής σχέσης του με το καθεστώς Καντάφι. Βλέποντας, όμως, την Αγγλία και την Γαλλία να υπερθεματίζουν αναφορικά με την φίλια προς τους εξεγερμένους στάση τους, η Ιταλία δεν θα μπορούσε να μείνει έξω από το παιχνίδι. Επιπλέον, οι Η.Π.Α μη έχοντας εμπιστοσύνη στις πολεμικές ικανότητες των παραπάνω δυνάμεων και θεωρώντας ότι μια πιθανή στρατιωτική τους αποτυχία θα έπληττε την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ, αποφάσισαν να ενισχύσουν, χωρίς πάντως να παίζουν πρωτεύοντα ρόλο.

«Το δεύτερο στοιχείο που δεν πρέπει να μας διαφεύγει είναι η στάση του Αραβικού Συνδέσμου. Ίσως για πρώτη φορά, ο Αραβικός Σύνδεσμος παίρνει μια τόσο καθαρή άποψη για διεθνή επέμβαση στα εσωτερικά ενός κράτους μέλους του. Και ιδιαίτερα πρέπει να δούμε το ρόλο του Κατάρ σε αυτό, που ήταν πολύ σημαντικός ρόλος», αναφέρει ο καθηγητής Σωτήρης Ρούσσος, συνεχίζοντας την ανάλυσή του: «Ο Καντάφι είχε μια τέτοια εξωτερική πολιτική που δεν υπήρχε άραβας ηγέτης που να μην έχει έναν λόγο, διαφορετικό ή ίδιο με τους άλλους, προκειμένου να απαλλαγεί από τον Καντάφι. Αλλά αυτός δεν είναι ο μοναδικός λόγος κατά τη γνώμη μου. Ο Αραβικός Σύνδεσμος ήθελε να πάρει εκείνος την πρωτοβουλία, παρά να αφήσει την πρωτοβουλία σε δυτικές δυνάμεις, να είναι συμμέτοχος στις αποφάσεις παρά να είναι παρατηρητής. Το τρίτο στοιχείο είναι η αλλαγή συσχετισμών μέσα στον αραβικό κόσμο. Ιδιαίτερα οι χώρες του Κόλπου έχουν απέναντί τους το Ιράν, άρα ο φυσικός τους σύμμαχος είναι οι Η.Π.Α και η Δύση. Έτσι λοιπόν δεν είχαν κανέναν λόγο να μην ακολουθήσουν μια εντελώς φιλοδυτική γραμμή. Χώρια του γεγονότος ότι χώρες όπως το Κατάρ ή άλλες χώρες θα μπορούσαν να ελέγξουν καλύτερα το πώς συμπεριφέρεται η Λιβύη μέσα στον ΟΠΕΚ και έτσι να έχουν μια πιο συντονισμένη δράση όσον αφορά τις τιμές του πετρελαίου».

Ο κ. Ταρχουνί που διετέλεσε προσωρινός πρωθυπουργός και υπουργός Πετρελαίου της επαναστατημένης Λιβύης τα αρνείται όλα αυτά. Δίνοντας ένα δείγμα της ποιότητας του πολιτικού λόγου στη νέα εποχή, επιμένει να λέει πως η διεθνής κοινότητα βοήθησε τη Λιβύη όχι γιατί έχει συμφέροντα αλλά γιατί έχει ηθικές αρχές και συγκλονίστηκε από το δράμα των αμάχων. Κάτι που δεν συνέβη στο παρελθόν για την Παλαιστίνη, ούτε τώρα για τη Συρία.

 

Η ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΤΗΣ ΜΙΣΡΑΤΑ  

Με αυτά τα δεδομένα, το φάσμα της ολικής ήττας φάνταζε πιο ορατό από ποτέ για τον Καντάφι και τους υποστηρικτές του. Έτσι, πέρασε στην εφαρμογή του δεύτερου πλάνου του, που ήταν ο διαμελισμός της Λιβύης. Κομβικό ρόλο σε αυτό θα έπαιζε και πάλι η πόλη της Μισράτα στην οποία ανέμιζε η σημαία της επανάστασης και έστεκε αγκάθι ανάμεσα στην Τρίπολη και την Σύρτη, που ήταν ακόμα υπό τον έλεγχο του καθεστώτος.

Κάθε πέντε λεπτά ακούγαμε μια ρουκέτα να πέφτει πάνω σ' ένα σπίτι. Άνθρωποι πέθαναν, έμειναν ανάπηροι, τραυματίσθηκαν...

Οι μάχες που εξελίσσονταν ήταν πραγματικά λυσσαλέες. Οι κάτοικοι της Μισράτα αντιστέκονταν ηρωικά στις καθεστωτικές δυνάμεις, που όσο δεν μπορούσαν να καταλάβουν την πόλη, τόσο πιο έντονα τη βομβάρδιζαν από τα περίχωρά της. «Κάθε πέντε λεπτά ακούγαμε μια ρουκέτα να πέφτει πάνω σ' ένα σπίτι. Άνθρωποι πέθαναν, έμειναν ανάπηροι, τραυματίσθηκαν... Παιδιά, νέοι, γέροι, γυναίκες... Θεέ μου! Όποτε ακούν το κάλεσμα του ιμάμη για προσευχή πυροβολούν και πιο πολύ. Πρωί, μεσημέρι, απόγευμα οι πυροβολισμοί διπλασιάζονταν», θυμάται η Χαϊρία Αλ Σουΐχλι, που έχασε τον έναν από τους δύο γιους της κατά τη διάρκεια των μαχών.

«Καθημερινά βομβάρδιζαν την πόλη και τη βιομηχανική περιοχή και βλέπαμε να χάνονται παιδιά και γυναίκες, να καταστρέφονται βιομηχανικές εγκαταστάσεις, δεξαμενές καυσίμων και μεταλλουργίες», συμπληρώνει ο Ομράν Αμπντεσαλάμ Αλουαγιέμπ.

Επί τρεις μήνες οι κάτοικοι ζούσαν με τον τρόμο πάνω από τα κεφάλια τους. Το βαρύ πυροβολικό των κανταφικών βρισκόταν εγκατεστημένο στην πόλη Ταούργα. Άρματα Χάουζερ, με βεληνεκές 50 χιλιομέτρων σκόρπιζαν το θάνατο ανεξέλεγκτα. «Είχε καταστεί αναγκαίο να επιτεθούμε και να εξουδετερώσουμε τις καθεστωτικές δυνάμεις που βομβάρδιζαν από την Ταούργα και να υπερασπισθούμε τους αμάχους που καθημερινά δέχονταν πυρά από βαρέα όπλα», συνεχίζει ο Ομράν.

 

ΤΑΟΥΡΓΑ, Η ΠΟΛΗ – ΦΑΝΤΑΣΜΑ

Οι αντάρτες της Μισράτα βάζουν στο στόχαστρό τους την Ταούργα, μια μικρή πόλη 40.000 κατοίκων, 20 χιλιόμετρα μακριά. Αποτελείται κατά βάση από μαύρο πληθυσμό που στηρίζει τον Μουαμάρ Καντάφι. Στις 11 Αυγούστου οι επαναστάτες εισβάλουν στην Ταούργα.

Ήταν μια γενοκτονία, γιατί οι αντάρτες της Μισράτα μπήκαν ως εκδικητές και όχι ως απελευθερωτές.

Ο Σάλεμ Αμού Ζαρίντ, εκπρόσωπος των κατοίκων της Ταούργα είναι γλαφυρός: «Ήταν μια γενοκτονία, γιατί οι αντάρτες της Μισράτα μπήκαν ως εκδικητές και όχι ως απελευθερωτές. Και όλο αυτό επειδή ο Καντάφι στον στρατό που εισέβαλε στην Μισράτα είχε κάποιους από την πόλη της Ταούργα. Έτσι, ο κόσμος της Μισράτα είχε εκδικητικά συναισθήματα και όταν μπήκαν στην Ταούργα σκότωναν οποιονδήποτε, είτε έφταιγε είτε όχι και τα έριξαν όλα σε όλους τους κατοίκους της πόλης.»

«Έφυγαν μόνοι τους», αντικρούει ο νυν δήμαρχος της Μισράτα, Γιούσεφ Μπεν Γιούσεφ: «Έφυγαν από την ενοχή που ένιωθαν για τα εγκλήματα που είχαν διαπράξει.  Όλη η Ταούργα, στρατιώτες και πολίτες, συμμετείχαν σε επιθέσεις εναντίον της Μισράτα.  Οι πράξεις που έκαναν δεν ήταν ίδιες με των άλλων στρατευμάτων του τυράννου. Βίασαν την τιμή μας, έκλεψαν τα χρήματά μας, γκρέμισαν τα σπίτια μας. Αυτό το πράγμα έγινε με οργανωμένο τρόπο απ' όλες τις φυλές της Ταούργα.»

Υπάρχουν δύο εκδοχές για το τι ακριβώς έγινε στην Ταούργα. Το αποτέλεσμα, όμως, είναι πολύ συγκεκριμένο. Οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους βιαστικά. Μια πόλη 40.000 κατοίκων στέκει σήμερα τελείως έρημη και άδεια. Οι κάτοικοί της έχουν εγκατασταθεί σε καταυλισμούς στην Βεγγάζη και την Τρίπολη. Οι αντάρτες κατηγορήθηκαν για εθνική εκκαθάριση.

 

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΜΟΥΑΜΑΡ ΑΛ ΚΑΝΤΑΦΙ

Τέλη Αυγούστου. Ο κλοιός έχει γίνει ασφυκτικός. Είναι φανερό πια πως ο Καντάφι χάνει τον πόλεμο. Οι αντάρτες έχουν καταλάβει την πρωτεύουσα. Υπάρχουν φήμες πως ο πρώην ισχυρός άντρας της Λιβύης κρύβεται εκεί. Η πόλη περικυκλώνεται και πολιορκείται για μήνες.

Σχεδόν δύο μήνες μετά, στις 20 Οκτωβρίου, ο Καντάφι, ο γιος του ο Μοτάσσεμ, ο αρχηγός του στρατού, και άλλοι υψηλόβαθμοι αξιωματικοί, με μια καλά εξοπλισμένη φρουρά προσπαθούν να φύγουν από την πόλη με 75 οχήματα. Όμως οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ έχουν υποκλέψει μια δορυφορική τηλεφωνική συνομιλία του Καντάφι.

Αμέσως τον έπιασαν κι αυτός είπε: “Υπομονή. Τι πάει να πει θα με πιάσετε; Εγώ μαζί σας είμαι. Σας νιώθω!"

Ένα αεροσκάφος εντοπίζει το κομβόι και το βομβαρδίζει. Η ομάδα των αυτοκινήτων διασπείρεται σε πολλές μικρότερες. Αυτή που μεταφέρει τον Μουαμάρ Καντάφι κατευθύνεται νότια. Το αεροσκάφος εξαπολύει και δεύτερη επίθεση. Ο Ομράν Ελ Αουγιέμπ βλέπει τη σκηνή: «Βρισκόμουν σ' ένα ψηλό σημείο, είδα 15 άτομα να τρέχουν, αμέσως μετά το χτύπημα του ΝΑΤΟ. Κινήθηκαν προς το δρόμο. Ειδοποίησα το διοικητήριο, ότι 15 άτομα προσπαθούν να διαφύγουν από το σημείο της συμπλοκής

Αυτό που δεν ξέρει εκείνη τη στιγμή ο Ομράν είναι ότι τα 15 άτομα που βλέπει να τρέχουν είναι ο Καντάφι, και ο γιος του ο Μοτάσεμ που μαζί με στρατιώτες προσπαθούν να σωθούν. Βρίσκουν καταφύγιο μέσα σε κάτι τσιμεντένιους αγωγούς λυμάτων που βρίσκονται στην άκρη του δρόμου.

Ο Ομράν Ελ Αουγιέμπ καταφθάνει γρήγορα στο σημείο. «Είδαμε με έκπληξή μας τον Μουαμάρ Καντάφι να ξεπροβάλλει από τον αγωγό έρποντας. Σήκωσε το κεφάλι του, κοίταξε τους επαναστάτες και τους είπε: “λοιπόν παιδιά, τι τρέχει;” Αμέσως τον έπιασαν κι αυτός είπε: “Υπομονή. Τι πάει να πει θα με πιάσετε; Εγώ μαζί σας είμαι. Σας νιώθω.” Οι αντάρτες του όρμησαν και προσπάθησαν να τον τραβήξουν έξω από αυτή την τρύπα. Κρατούσε πιστόλι στο χέρι του, ενώ δίπλα του είχε κι ένα τουφέκι ελεύθερου σκοπευτή.»

Οι σκηνές αλλοφροσύνης που ακολούθησαν είναι γνωστές από τα καταγεγραμμένα σε κινητά τηλέφωνα βίντεο. Ο Μουαμάρ Αλ Καντάφι, απόλυτος άρχοντας της Λιβύης επί 42 χρόνια, σοδομίζεται και λιντσάρεται από τους διώκτες του. Αυτόπτες μάρτυρες ισχυρίζονται πως ο Καντάφι πυροβολήθηκε από έναν αντάρτη στη κοιλιά με ένα 9άρι πιστόλι. Κάτι που έρχεται σε αντίθεση με την επίσημη εκδοχή ότι σκοτώθηκε κατά την μεταφορά του στο νοσοκομείο από διασταυρούμενα πυρά.

Ο νεαρός Ομράν επιχειρεί να ερμηνεύσει τη συμπεριφορά των επαναστατών που προκάλεσαν τον παγκόσμιο αποτροπιασμό και είχαν ως αποτέλεσμα το βίαιο τέλος του Καντάφι: «Και τώρα εγώ ρωτάω όλον τον κόσμο. Τι περίμεναν από τους επαναστάτες όταν θα συναντούσαν τον μέγιστο εγκληματία και δολοφόνο, που κατέστρεψε, ερείπωσε και βίασε, τόσο στη διάρκεια της εξουσίας του όσο και στη διάρκεια του πολέμου

 

ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Στη Βεγγάζη, την κοιτίδα της επανάστασης, δεν υπάρχουν τσεκ πόιντς και τα σημάδια του πολέμου τείνουν να χαθούν στο χρόνο. Η κίνηση στους δρόμους και στα μαγαζιά έχει επανέλθει στους κανονικούς ρυθμούς. Στην πλατεία Ταχρίρ, που σημαίνει "Ελευθερία", απ' όπου ξεκίνησαν οι πρώτες μαζικές διαδηλώσεις, σήμερα γίνεται κάτι απαγορευμένο την εποχή του Καντάφι. Άνθρωποι συγκεντρωμένοι, μετά την προσευχή, συζητούν έντονα για τα πολιτικά τεκταινόμενα. Μια νέα λέξη έχει εισαχθεί στο λεξιλόγιο των κατοίκων: δημοκρατία.

Κουστουμαρισμένοι δυτικοί επιβεβαιώνουν τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της. Έχουν έρθει στην Λιβύη για να εξετάσουν επενδυτικές δυνατότητες. Η επανάσταση εκτός από ελευθερία προσφέρει ευκαιρίες ειδικά για τις χώρες εκείνες που βοήθησαν ενεργά στην πτώση του καθεστώτος Καντάφι.

Καθώς βραδιάζει κάποιες αφίσες μας κινούν την περιέργεια. Ανήκουν σε κάποιο από τα δεκάδες νεοϊδρυθέντα κόμματα που θα λάβουν μέρος στις εκλογές οι οποίες θα πραγματοποιηθούν σε λίγους μήνες. Θα είναι οι πρώτες εκλογές στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.


Θα θέλαμε να ακούσουμε τη δική σας άποψη για το θέμα που είδατε, τις σκέψεις σας, τα συναισθήματα σας, την τοποθέτησή σας ή την διαφωνία σας. Σεβαστείτε τους άλλους συνομιλητές. Μείνετε στη θεματική που πραγματεύεται το ντοκιμαντέρ. Μετατρέψτε αυτόν τον χώρο σε βήμα ποιοτικού δημόσιου διαλόγου και προβληματισμού.
Παρακαλούμε σημειώστε ότι το σύστημα σχολιασμού είναι πλήρως εποπτευόμενο. Τα σχόλια δεν δημοσιεύονται αυτόματα και απαιτείται η έγκρισή τους από διαχειριστή. Υβριστικά, ρατσιστικά, ή σχόλια που υποκινούν το μίσος και τη βία διαγράφονται αυτόματα.

blog comments powered by Disqus